بانوی کویر

از بهار یک ماه دیگر مانده است ؛ هرچند بهار کویر زود گذر است و هنوز سرمست از عطر شکو فه های سنجد وبید مشک نشد ه ای که بد قلقی هوا و بد خلقی باد و طوفان که انگار حریف می طلبد و گرد وخاک به پا می کند ؛ خماری لذت بخش اولین فصل از سال را از سرت می پراند وتا چشم به هم بزنی پرت می شوی به تابستان .
اگر فرصتی باشد ورغبتی ، درک بهار را از دست نمی دهم ؛ چرا که تمام حواس آدم را به ضیافت زیبایی هایش و سفره ی گسترده ی نعمت هایش فرا می خواند . این جا که دستمان به دریا نمی رسد ، پس دل به کوه می زنیم : هوای بکر ، شکوه ، صلابت ، عظمت و سکوت!
من از میان تمام طناز ی ها و عشو ه های دیوانه کننده ی بهار،  عاشق سبزه های نورسیده  ، گل ها ی بی اسم ورسم  و جوانه های درختان برید ه ای هستم که با لجاجت و سماجت ، دل سخت خاک سترون ، سنگ های کوچک وبزرگ ، تن ستبر یک دیوار یا  ضخامت  آسفالت را شکافته اند و سر بر آورد ه اند...
نکند بهار برود ومن جا بمانم ! من ... تو...!

نامجو "پدیده"ی موسیقی امروز ماست و آن قدر نو که عده ای اورا بر نمی تابند و عده ای عاشق سینه چاکش شده اند. افراط وتفریط ما در برابر نو آوری ها ...دید سیاه  و یا سفید...گریبانگیر اکثریت جامعه ی ماست و هنرمند ما از هر دو گروه ضربه می خورد. نامجو وهنرش راباید از چند منظر ، بدون غرض ورزی و یا حمایت های خام، مورد نقدی جامع قرار داد که تامل وتحمل کارشناسان واهل فن را می طلبد .
هنر « هنرها » در این است که با مخاطب عام وخاص ارتباط برقرار می کنند و هر کس به فراخور حال ، از آنها بهر ه می گیرد . اظهار نظرها و حرف ها وحدیث ها ی مخالفان و موافقان ، همه نشان از موفقیت نامجو در این زمینه دارد. اگرچه موسیقی او از هر نظر تلفیقی است ، اما این موضوع را که برخی مطرح می کنند که وی وامدار هنرمندان سرزمین های دیگر است ؛ نقصی برایش محسوب نمی شود ، چون به هر حال او در کشور ما پیش رو است.

به عنوان یک «مخاطب» ، نامجو را تحسین می کنم . او از حنجر ه اش نهایت استفاده را می برد. صدایش خاص است و علم این هنر را هم دارد و اگر راهش را پیدا کند ، به جایگاهی که شایستگی اش را دارد ؛ دست پیدا می کند و ماندگار می شود .

اشعاری که از شعرای کلاسیک ومعاصرانتخاب می کند ، یا حتی شعرهای محلی را گاهی کاملا نمایشی اجرا می نماید ؛ گونه ای که به جای شنیدن ، گویی صدایش را دیدم! در "زلف بر باد مده" با عربدهای عاشقانه ی جوانی روبه رو هستیم که از سر مستی " معشوقش " را مورد عتاب وخطاب قرار می دهد. در بیت " رحم کن بر من مسکین و به فریادم رس" انگار پیری " سائل" حرف می زند و همین طور چند صدا و شخصیت دیگر...برایم جالب بود ولذت بخش ... شاید هم به آن دلیل باشد که این اشعار را همیشه با ریتمی خاص ویکنواخت  با صدای استادان موسیقی سنتی شنیده بودم.

دیگر این که واژه ها را به بازی می گیرد : گاه ابتدای واژه ها را تکرار می کند(هوهوهوشم)، گاه آخر واژه ها که حالتی پژواک گونه به خودش می گیرد و به دل می نشیند(اختیاریاریار) و  تکرار یک واژه ، تند و متوالی وگاه جنون آمیز(عددعددعددعددعد..)

ادبیات کلاسیک ما تندیس مرمرینی است که مدعیان آن چین در ابرو افکنده و داعیه ی نگهبانی آن را دارند. زمانی که استاد مهدی آذر یزدی کمر به نوشتن داستان هایی برای کودکان از متون ادبی بست، عد ه ای حتی تا به حال ، دایه ی دلسوز تر از مادر شدند که ای وای! به چه جراتی! آن هم آذر که تحصیلات آکادمیک ندارد....چه بخواهند وچه نخواهند  او پدر ادبیات کودکان ایران است و ما بچه های خوبی بودیم که با قصه های خوب او بزرگ شدیم!

قصد مقایسه ندارم ، اصلا! یکی از ایرادهای برخی بر نامجو این است که ساحت مقدس حافظ و خزعبلات پست مدرن؟!! آن وقت است که شمشیر از رو می بندند. نامجو در این زمینه طبق خصلت پست مدرن با زیرکی، اما بدون شیفتگی به گذشته می نگرد و از آن بهره می گیرد تا شکلی تازه بیافریند.

دیگر طنز کلامش است که نه تلخ است ونه سیاه، بلکه بیشتر شبیه یک شوخی لطیف ،سنجیده و دردآور است:" ای درد توام درمان.... وی خاطر ه ات پونز، نوک تیز ته کفشم ، این صندل رسوایی " این آمیختگی و شوخی ، مرا به یاد طعنه وطنز های حافظ می اندازد. می شود گفت نامجو شاگرد مکتب حافظ است که " رندانه" به آدم ها ی امروزی وروابط  ومناسبات اجتماعی شان می خندد و می تازد و خود جان سالم به در می برد و صدایش نه چندان زیرزمینی ! می شود به مفهوم واقعی . فوران آنی طنز و کلام غیر متعارف او با اشعار کلاسیک به گو نه ای در هم می آمیزد که گویا حماسه ی انسان  امروزعصا قورت داده را به تمسخر می گیرد.« هنرمند پسامدرنیست از پوچی و بی معنایی هستی معاصر با رخوت خاص  و بی اعتنایی آمیخته به مزاح استقبال می کند.»  ظرافت کارنامجو در این است که دچار اغراق طنزآمیز نشده  و همین اثرش را تا ثیر گذارتر وجذاب تر کرده است. ویژگی بارز آثار او همین تکه گذار ی ها(کولاژ) در آهنگ ، صدا و محتوای اشعار است.
 جدا از تمام اظهار نظر های ذوقی و علمی ، او از نسلی است که کودکی شان همزمان با انقلاب شد و نوجوانی شان همراه با جنگ و بازی کودکانه اشان تفنگ وتفنگ بازی! و شعرهایشان ، سرود های حماسی . نسلی که زود بزرگ شدند و دوره هایی از عمرشان قیچی شد. آنها زود با واژه های خشنی چون : ترور، اعدام و....آشنا شدند و آژیر حمله های هوایی و رنگ های قرمز و زرد و سفید، حتی اگر در متن نبودند ، خوابشان را آشفت. نسل فهیم وبا شعوری که فکر می کنم در آن تقسیم بندی نسل اول  ، نسل دوم ونسل سوم نمی گنجد. اوهم از نسل سوخته است...نسل مسکٌن ها و دیاز پام ها و ها وها هااااااا!!"ببین چگونه جان مشوش است عددبده...ببین شهید شد برادرت عدد بده".

افسوس که بی فایده فرسوده شدیم.........................وز داس سپهر سرنگون سوده شدیم


و نیز بنگرید به :
سایت محسن نامجو
ویکی پدیا
ترانه با طعم طنز
روان‌کاوی خلاقیت محسن نامجو
درباره گیس
نامجو ازنگاه منتقدان

فریدریش نیچه در " حکمت شادان " چنین نوشته است که : « در طی قرون واعصار گذشته علم را به پیش برده ایم، به این دلیل که آن را ابزاری برای درک بهتر خوبی و حکمت خداوند دانسته ایم – این منطق انگیزه ی اصلی بزرگان انگلیسی مانند نیوتون بود – یا به  این دلیل که به فایده ی مطلق شناخت و به خصوص  به اتحاد نزدیک میان اخلاق ، علم و نیکبختی اعتقاد داشته ایم – این منطق ، انگیزه ی اصلی بزرگان فرانسوی مانند ولتر بود – و یا چون فکر می کردیم در علم صاحب و دوستدار چیزی  بی غرض و بی ضرر می شویم که خود ، بسنده است و در آن جایی  برای غرایض * ناپسند انسان نیست  – این منطق انگیزه ی اصلی اسپینوزا بود که در شادی شناخت ، خود را خدایی احساس می کرد – بدین ترتیب سه منطق و برهان آورده ایم و سه اشتباه مرتکب شده ایم . »

نمی دانی امروزه مرحوم مغفور فریدریش چقدر طرفدار دارد و اکثرا کتاب هایش را، سه وعده یا بیشتر، با حرص و ولع می خورند. حالا باش تا صبح دولتش بدمد و یک روز هم نظرات مخالفان او باب شود و خوراک روشنفکرانی که بی چون وچرا وچشم وگوش بسته ، از فکر روشن دیگران استفاد ه می کنند و  خود را تافته ی جدا بافته از تمام خلایق  می دانند و پز می دهند که ما این مضحکه ی آفرینش را درک کردیم وفقط  تعداد انگشت شماری پیدا می شوند که از سر صداقت داد بزنند :« تو هستی پیچ اضافه آوردم..../ نمی دونم اون پیچ ، مال بود ِ یا نبود /گمونم باز فلسفه م عود کرده! *»۰
0
0
0
000000000000000بنازم به مولوی خودمان .***

* غرایز؟! من بی تقصیرم ، در اصل متن چنین آمده است!

سلام فرانسوا*


"  کاندید " را خواندم ، در چند فصل اول آن ، چند بار غش کردم  و در تمام فصول  حسی شبیه « گریه ، خنده » یا « خنده ، گریه » داشتم . دریغ که به فصل سی ام نرسید ه ایم  و هنوز در همان فصل اول گرفتاریم ! ، یعنی مشکل کاندید ها و کانگاندها ؛ هر چند آنها به مدد پیشرفت علم وارتباطات و در راستای استفاده ی بهینه از علم و با هدف گسترش روابط انسانی ، از شب تا صبح با همه ی عشق هایشان چت می کنند و از صبح تا شب با همراهشان برای تمام همراهانشان ، اس ام اس می فرستند و به وسیله ی اختراع بل ، در هر 24ساعت ، 24 بار به همدیگران زنگ می زنند و 12 بار قرار ملاقات می گذارند وحدودا 12ساعت هم جلوی آینه می ایستند و به وضعشان ، سر وسامانی می دهند تا بتوانند با اعتماد به نفس کامل ، لاو بترکانند و در دائرة المعارفشان اصلا بی هویتی و خودشیفتگی معنا ندارد و تنها معضل همان نقطه ی کور آفرینش ، یعنی دَماغ ها هستند که با آن دو تونل – بدون دستگاه تهویه ی مطبوع – هیچ ربطی به دِماغ ** ها ، ندارند و نیز اندام ها که فقط برای عرض اندام خلق شده اند و منجر به علم اندام اندیشی که اپیدمی جسم لطیف و کثیف ** * شده است . کو تا برسیم به پایان فصل سی ام وباور کنیم که« کار ما ، ما را از سه شیطان بزرگ یا به عبارت دیگر از سه شر بزرگ ، یعنی کاهلی ، بدذاتی و فقر حراست می کند. »  ؟  به قول استاد پانگلوس : « وقتی حضرت آدم را در باغ عدن رها کردند ، بدین منظور بود که او آن باغ را آباد کند و نگه دارد و آباد کردن یعنی  کار کردن ، این خود بدین معنی است که بشر خلق نشده است تا بیکار و بیهوده باشد .» و « با همه ی  اینها باید مزرعه خود را بارور کنیم . »
ونیزآموزه های حکمت آمیز استاد پانگلوس ، که از زمان تألیف کتابت ، چندین هزار مجلّد در شرح وتأویل آن نوشتند و چون حیف بود این زحمات بشریت به هدر رود ، چند هزار گاه دانش تأسیس شد تا امثال کاندید و کانگاندها بیکار نمانند و تمام عمر وفکر وذهنشان مشغول آنجا بشود و گاه به گاه  دانشی بیاموزند . من فکر می کنم در این قیل و قال ، اصل لوح حکمت استاد پانگلوس لوث شد که : « ثابت شده است که اشیاء نمی توانند غیراز آن چه که هستند باشند ، زیرا هر شیئی برای هدفی ساخته شده است و هر شیئی الزاماً برای بهترین هدف ساخته شده است . توجه کنید که بینی یرای نگهداری عینک است ، ازیرا ما عینک داریم . پاها برای این درست شده اند که شلوار بر آنها پوشیده شود ، بدین جهت ما شلوار می پوشیم . سنگ ها برای این خلق شده اند که تراشیده شوند و در ساخت قلعه ها به کار روند ؛ بدین سبب حضرت خان دارای زیباترین قلعه هاست....» ، البته تنها سود  این همه تعلیمات کاربردی آن بود که نسل خنگ ها ****منقرض شد .
 حالا بگذریم که فریدریش  در حکمت شادانش « سه دلیل ،  سه اشتباه » تو را در کنار نیو تون و اسپینوزا  قرار داده است که بماند برای پست بعدی.

*ولتر .  پس از آن که مفتخر به داشتن شناسنامه گردیدیم و صاحب  نام خانوادگی ( فاتح شدم / خود را به ثبت رساندم / خودرا به نامی ، در یک شناسنامه ، مزین کردم / و هستیم به یک شماره مشخص شد/ پس زنده باد ششصد و هفتاد و هشت / صادره از بخش پنج تهران / دیگر خیالم از هر سو راحت است /..........فروغ فرخزاد ) رسم شد که خانم ها و آقایان از همان ثانیه های آغاز آشنایی یکدیگر را به اسم کوچک خطاب کنند تا نشان کلاس بالا باشد و فرهنگ و...؛ البته ایرادی هم ندارد و اصلا به کجای این دنیا که هیچ چیزش به چیزش بند نیست بر می خورد؟!
** دِماغ : مغز
***ستبر، ثقیل
****خنگ : اسب سفید ، مراجعه شود به اشعار کلاسیک

 پس هر کسی سنگی می انداختند. شبلی موافقت را گلی انداخت. حسین بن منصورآهی کرد. گفتند : « از این همه سنگ چرا آه نکردی؟ از گلی آه کردن چه سرّ است ؟» گفت : « از آن که آنها نمی دانند معذورند؛ از او سختم می آید که می داند که نمی باید انداخت .»
پس دستش جدا کردند، خند ه ای بزد . گفتند: «خنده چیست ؟ »گفت : « دست آدمی بسته جدا کردن آسان است . مرد آن است که دست صفات - که کلاه همت از تارک عرش در می کشد – قطع کند. » پس پایها ببریدند . تبسمی کرد و گفت : « بدین پای سفر خاک می کردم . قدمی دیگر دارم که هم اکنون سفر هر دو عالم کند ؛ اگر توانید آن قدم را ببرید.» پس دو دست بریده ی خون آلود بر روی در مالید و روی ساعد را خون آلود کرد. گفتند : « چرا کردی ؟ »گفت :«خون بسیار از من رفت ، دانم که روی زرد شده باشد ؛ شما پندارید که زردی روی من از ترس است . خون در روی می مالم تا در چشم شما سرخ روی باشم که گلگونه ی مردان ، خون ایشان است .» گفتند : « اگر روی به خون سرخ کردی ، ساعد را باری چرا آلودی ؟» گفت : « وضو می سازم .» گفتند : « چه وضو ؟» گفت : « رکعتان فی العشق ، لا یصح وضوء هما الا بالدم .» در عشق دو رکعت است که وضوی آن درست نیاید ؛ الا به خون . پس چشمهایش بر کندند. قیامتی از خلق برخاست و بعضی می گریستند  و بعضی سنگ می انداختند. پس خواستند تا زبانش ببرند ، گفت : «  چندانی صبر کنید تا سخنی بگویم .» روی سوی آسمان کرد و گفت : « الهی بر این رنج که از بهر تو می دارند ، محرومشان مگردان  و از این دولتشان بی نصیب مکن. »

خواجه نعمت الله مالمیری* در سده ی دهم ق می زیست. نسب او به خواجه قوام الدین حسن ، وزیر شاه شجاع و ممدوح حافظ ، می رسید. وی به مدت چهل سال وزارت اصفهان را به عهده داشت. در زمان سلطنت شاه طهماسب « خاطر خطیرش انزجار یافته ، روی از شغل مزبور بر تافته ، عریضه ای در این خصوص به سلطان نگاشته ، داعیه ی استعفا نمود. » ، اما شاه طهماسب با آن موافقت نکرد. « سلطان به خط مبارک این بیت را که از واردات طبع اقدس بوده ، بر حاشیه ی آن رقم فرمودند:
نعیما نعمت الله مالمیری.........................................وزیر اصفهانی تا بمیری »

 *مالمیر از محلات قدیمی یزد

دلت را به خون کشیدند

نقاشان تردست نیرنگ باز
.
.
.

دلم

.
.

.
دلت
.
.
.

بأیّ ذنبٍ قتِلت ؟!

شاعری شعرش را به زنی تقدیم کرد

یعنی بهانه ای برای زیستن

شانه ای برای گریستن

آیدا!

ازعهد ستیز هابیل وقابیل

بانویی محکوم به واژه های بی بهانه

دار معشوقگی
- این میراث گرانسنگ مادران سرزمینش -

رابر دوش گرفته

ونمی اندیشد به عروج

حتی تاآسمان اول

چراکه همیشه سوزن خیاطی اش را همراه دارد!

با تاجی از خار

در تمام مصایبش
- او مادراست -
- او همسر است -
- او عادت است –

معصو مانه هر روز مصلوب می شود
و دلش خوش است به شور وشعور ایرج میرزاها

عطر تنش

شراب نگاهش

جعد گیسویش

لعل لبش و...و...و....

 اصلا غلط می کند بانوی فرّخ زاد

که از« گناه » می گوید

تا برسد به فصل سرد

وتولدی دیگر!

مگر او چکاره است؟

که دلش برای باغچه می سوزد!

به او چه مربوط که حیات خانه ی ما تنهاست؟!

همان بهتر که چراغ  های رابطه  تاریک باشند

و پرنده فقط یک پرنده ی مردنی!
مهمانی مهتاب هم ارزانی تان
بانو تنها ستاره ای است
که از شب بیزار است

اوایل کارم درمؤسسه ی فرهنگی ، پژوهشی بود  که فعالیت های جنبی دیگری هم دارد. آقای رئیس به نظرم آدم خوبی می آید.همیشه تسبیح در دست دارد ، نمازش را اول وقت می خواند و....

یک روز مردی به ما مراجعه کرد که یک صندوق همراهش بود . مرد  می گوید : " صاحب خانه جوابم کرده و نیاز به پول دارم و به ناچار می خواهم چند نسخه خطی که یادگار مادر بزرگم است را بفروشم و کرایه خانه ی این ماه را جورکنم."

نسخه ها را به رئیس نشان می دهم . می گوید :" بگو کارشناسمان گفته اول و آخر نسخه ها افتاده ، صفحاتش را هم که موریانه زده است! در ضمن چند تاش هم چاپ سنگی است که ارزشی ندارد و...نهایت صدو پنجاه تا دویست هزار تومان قیمت بده." آنچه را رئیس گفته ،به آن بنده ی خدا می گویم و او هم به صدو پنجاه هزار تومان راضی می شود و پولش را « نقد» می  گیرد و می رود؛ مردی که یک پایش هم می لنگد.

رئیس صدایم می زند که به اتاقش بروم . نسخه ای در دستش است. می گوید :" آفرین...حالا اگر گفتی قیمت این چقدر است؟ " می گویم : " نمی دانم ، من که نسخه شناس نیستم."رئیس می خندد:" این حداقل یک میلیون تومان قیمت دارد . " نگاهم روی بقیه ی کتاب های صندوق خیره می ماند. وجدانم درد گرفته است .از مؤسسه بیرون می دوم... اورفته است.اولین بار است که این طعم را می چشم : طعم این که پلی شوی تا دیگران از تو عبور کنند.

باز همان " گاهی " می شوم که به قول دوستانم :" مثل کوه روی سرآدم خراب می شوی !" بی اجازه وارد اتاق رئیس می شوم .هنوز دارد نسخه ها را برانداز می کند. می گوید : " چی شد؟ برقت گرفت؟!" چشم هایم را به گل های قالی چفت کرده ام . می گویم : " از این به بعد فقط  همان کارهای پژوهشی را انجام می دهم ، اگر نمی خواهید،بگویید همین الآن می روم ." آرام می خندد: " وقتی با من حرف می زنی ، نگاهت به من باشد . " می گویم : " نگفتید بمانم یا ...؟" باز حرفش را تکرار می کند. چشمانم با تأ نّی دل از گل های قالی می کنند و زل می زنند به چشم های رئیس که هی رنگ  به رنگ  می شوند : قهوه ای روشن، زیتونی ، قهوه ای روشن، زیتونی!نگاهم در هاله ای از اشک محو می شود ،ا ما غرورم اشک را به بازی می گیرد ونمی گذارد بر گونه ام بلغزد. رئیس زیرک است. مطمئنم « خشم ونفرت» را از نگاهم می خواند.می گوید :"تو نور چشم مایی!! خب باشه هر جور راحتی .حالا به خانم منشی بگو بیاد اینها رو فهرست کنه و بفرسته برای گنجینه". نسخه ها فهرست می شوند و اهدا به گنجینه ای که از سوی رئیس وقف بر حضرت زهرا (س) شده است .
من هنوز هم به آن حوالی که می رسم ، دنبال مردی می گردم که یک پایش می لنگد.

فردی سرش را بالا گرفته بود و به آسمان نگاه می کرد؛ به تدریج پشت سر او ، صفی تشکیل شد از آدم هایی که همه به آسمان نگاه می کردند . ناگهان نفر اول متوجه جمعیت پشت سرش شد، یکی از او پرسید : ببخشید آقا ، قرار است اتفاقی بیافتد؟ آن فرد متعجبانه گفت: چه اتفاقی؟!! از دماغم خون می آمد ، سرم را بالا گرفتم تا خونش بند بیاید!

******

نمای دوم

سخندانی گفته است:« همرنگ جماعت شدن از رسوایی است.»

******

نمای سوم

شهید حاج مهدی فرودی ، در یادداشت هایی قبل از آخرین عزیمتش می نویسد:«تحمل انسان در درون شهر بسیار مشکل است. از خانه که بیرون می روی ، آن یکی می گوید : « بچه هایم شب ها سرما می خورند ، جایی آشنا ندارید تا شیشه بگیرم؟»
آن دیگری می گوید:« در آستان قدس ، شناسی نیست تا فلان کار را - که بدون  آشنا نمی شود - درست کند؟»
عیال خودم به بیمارستان می رود تا نوبت بگیرد ، می گویند : « تا آشنا نباشد...».
بیچاره همسایه ها خیال می کنند من هم کاره ای هستم و می پندارند که اگر آشنایی هم داشته باشم ، به آنها سفارش می کنم. خدا لعنت کند آنهایی که این روش ها را بعد از انقلاب هم ادامه دادند و گویی دیگر فرهنگ مردم شده که باید "پارتی بازی" باشد و"رابطه" باشد! همه هم از وجود آن رنج می برند ، ولی در موقع گرفتاری از آن استفاده  می کنند. با این سیر خدا به خیر کند... و ما نباید داخل این تورها بیفتیم . خواهی نشوی همرنگ ، رسوای جماعت شو!

واین رسوایی را ما از دل وجان پذیراییم. »

******

اواخرسال1386 ش است ، از دوستی می پرسم : « به نظرت کدام یک از این سه نما بهتر است؟» بلافاصله می گوید :« خب، هر سه!!» فکر می کنم متوجه نشده است، تکرار می کنم :« منظورم این سه گزینه است: خواهی نشوی رسوا ، همرنگ جماعت شو یا همرنگ جماعت شد...ن....» نمی گذارد کلام منعقد شود!! می گوید:« فهمیدم عزیزم ، گفتم که هر سه ؛ البته هر کدام در جای خودش!!».دلم می گیرد ،آن قدر که به قول آن شاعر: ابرهای همه عالم شب وروز، دردلم می گریند.