اگر چنددقیقه به آزار و اذیّت گیاهی بپردازیم ، احتمالاً بعد ها متوجّه می شویم که او خاطره ی آن لحظات را به یاد می آورد . پژوهشگران فرانسوی در آزمایشی در تنه و ساقه های یک نهال استوایی سوزنی فرو کردند . پس از مدّ تی به تر وخشک کردن او پرداختند و مواد معدنی و نوری که برای سلامت او لازم بود ، در اختیارش گذاشتند . گیاه سر حال آمد ، اما آیا سوزش سوزن ها را فراموش کرده بود ؟ هرگز! در آزمایش دیگری این گیاه را به همراه برخی از همجنسانش در شرایط دشواری قرار دادند : محرومیّت از مواد غذایی و معدنی کافی . در عمل معلوم شد گیاه آزار دیده واکنش بسیار سریع تر و شدید تری نسبت به این محرومیت نشان می دهد و زودتر پژمرده می شود . به نظر می رسد که گیاه آسیب دیده خاطره ی آن درد ورنج از سوزش سوزن ها را در اعماق روح خود حفظ کرده است و به همین دلیل در برابر محرومیت های بعدی آسیب پذیرتر شده است . البته درست نیست که از « روح گیاهان » سخن بگوییم ، ولی واکنش گیاه آزاردیده درست شبیه واکنش انسان هایی است که به هر دلیلی متحمّل ضربات روحی شده اند . دانشمندان می گویند : تنها گیاه استوایی نیست که چنین واکنشی از خود نشان می دهد . بسیاری از گیاهان دیگر نیز خاطره ی تنش ها واسترس ها یی که به هنگام نونهالی متحمّل شده اند، در خود نگه می دارند. البته شما در ظاهرگیاه اثری از آن خاطره را نمی بینید ، اما روزی که همین گیاه با شرایط نامطلوب و ناخوشایند دیگری رودررو شود ، خاطرات آزاردهنده اش بیدار می شوند و اثر خود را نشان می دهند : رشد گیاه کاهش می یابد و خیلی زود پژمرده می شود .
******
گیاهان حسّاسند ؛ آن قدر حسّاس که پنداری از برگ گل هم نازک ترند ! البته بعضی از گیاهان بیش از اندازه حسّاسند ؛ به عنوان مثال گیاهی به نام « دیونه » را در نظر بگیریم که نام عامیانه اش « مگس گیر» است و درآمریکای شمالی می روید . این گیاه بر خلاف نامش ، بیشتر از خوردن مورچه ها وملخ ها لذت می برد و راز عجیبی دارد : روی برگ های این گیاه کرک هایی وجود دارند که از نوعی حسّ لامسه برخوردارند . این کرک ها در واقع رد یاب قربانیان گیاهند . همین که حشره ای روی برگ بنشیند و به یکی از کرک ها بخورد ، فوراً یک سیگنال الکتریکی پدید می آید و برگ گیاه به سرعت بسته می شود و حشره ی بیچاره را زندانی می کند. آن گاه حشره توسط آنزیم گوارشی بسیار نیرومند گیاه تجزیه و هضم می شود. گفتنی است که واژه ی دیونه از نام « دیونه» (
۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰
*« آیا گیاهان هم هوش وحافظه دارند ؟ » ، ماهنامه ی علمی ، پژوهشی دانشگر .
